Bartın’ın 19. yüzyıldaki sosyal ve iktisâdi yapısını anlatan kitap yayımlandı

Bartın Üniversitesi, bulunduğu şehirden başlayarak bölgesinin kalkınmasına değer katacak önemli bir eseri daha araştırmacıların ve meraklılarının beğenisine sundu. Bartın Üniversitesi tarafından elektronik olarak yayımlanan “XIX. Asırda Bartın Kazasının Sosyal ve İktisâdî Yapısı” adlı kitap ile şehrin o dönemdeki dinamiklerine yer veriliyor. Bölgenin iktisâdî tarihi alanında yapılmış özgün ve temel kaynak niteliğindeki bu çalışmada, Osmanlı Dönemi’nde bir Anadolu şehri olan Bartın’ın 19’uncu yüzyıldaki sosyal ve iktisâdî hayatı belgelerle anlatılıyor.

Bir başucu kaynak niteliğindeki bu kitabın uzun soluklu titiz bir çalışmanın sonucu olduğunu söyleyen Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Ramazan Arslan, tarihi birer hafıza niteliğindeki bu çalışma ile o döneme ait bir Bartın fotoğrafı ortaya koyduklarını ifade etti.

Arslan, mikro tarihçiliğin güzel bir örneği olan bu çalışmayı örnekler üzerinden açıklayarak “Osmanlı Dönemi’nde bir Anadolu şehri olan Bartın’ın 19’uncu yüzyıldaki sosyal ve iktisadi hayatı belgeler diliyle yeniden kurulmuş ve dönemin fotoğrafı çekilmiştir. Fotoğrafta nüfus karesine ilişkin bazı örnekler vermek gerekirse 1844’de Bartın’da 13 mahalle, 24 divan ve bu divanlara bağlı 135 köy bulunmaktadır.  1870’lerde Bartın kaza merkezinin nüfusu 19 bin 132’dir. Bunun 19 bin 107’si İslâm, 8’i Rum ve 17’si ise Ermeni nüfusudur. 1889’da 45 bin 495 olan toplam nüfusun 649’u gayrimüslimlerden oluşmaktaydı. Bu da bize bir etnik ve din’i-mezhebî zenginlik örneği gösteren Osmanlı Devleti’ndeki toplum yapısının mikro düzeydeki yansımasını göstermektedir.” dedi.

Çalışmada ekonomik yapı, şehir ve köy bağlamında ele alındığını da kaydeden Arslan, “Ekonomik yapı gelir kaynakları, toprak dağılımı,  üretime ayrılan toprakların tahlili, hayvancılık, iş gücü dağılımı ve vergi dağılımı ana başlıklar halinde incelenmiştir. Ekonomik yapıyı ortaya koyan iki temel faktör tespit edilmiştir. Bunlar tarımsal üretim ve meslek gelirleridir. Gelir kaynakları bu iki temel faktörle birlikte bağcılık, hayvancılık, sebze-meyve üreticiliği ve keresteciliktir. Meslek gelirleri içinde kerestecilik önemli bir gelir kaynağı olarak görülmüştür. Nitekim 284 haneden 116 kişinin meslek gelirinin kerestecilik olduğu tespit edilmiştir. Ziraî üretim, bostan ve ekili tarladan yapılmakta, ekili olmayan boş araziye rastlanılmamıştır.” diye konuştu.

Arslan, kitapta yer verilen belgelerin ışığında 19’uncu yüzyılda Bartın’ın sosyal yapı bakımından İmparatorluğun etnik ve dinî zenginlik örneğini mikro düzeyde yansıttığı, ekonomik yapı itibariyle ise tipik ve küçük bir Anadolu yerleşim birimi özelliklerini taşıdığı görüldüğünü de sözlerine ekledi.

Kitabın yayımlanmasında emeği geçenlere teşekkürlerini de ileten Arslan, “Çalışmanın başından son halini alıncaya kadar maddi-manevi emeği geçen herkese, özellikle üniversitemizin gelişmesini sağlayarak saygınlığını artırmaya gayret eden üniversitemizin saygıdeğer Rektörü Prof. Dr. Orhan Uzun’a ve onun şahsında çalışma ekibine, fakültemizin dekanı Prof. Dr. Şaban Esen’e, İktisat Bölüm Başkanımız Dr. Öğr. Üyesi Said Ceyhan’a, emeklerinden dolayı Doç. Dr. Yaşar Öz’e, BAP Koordinatörlüğü personeline, Yayın Komisyonu’nun değerli üyelerine, Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı’na, Basın, Yayın ve Halkla İlişkiler Koordinatörlüğü çalışanlarına teşekkür ederim. Ayrıca Osmanlı Arşivi’nde emekleri geçen değerli personele, Osmanlıca metinlerin transkripsiyonunda yardımcı olan Cezayir Yarar’a ve bu uzun yolda hep yanımda olan, arşiv belgelerinden binlerce veriyi bilgisayar ortamına aktarmada yardımcı olan sevgili eşim ve çocuklarıma en kalbî duygularımla teşekkür ederim.” şeklinde konuştu.

Gerçekleştirilen çalışmanın şehrin iktisâdi ve sosyal gelişimini göstermesi açısından önemine değinen Bartın Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Orhan Uzun ise “Üniversite olarak Bartın’ın tarih ve kültür hafızasına katkı sağlayan bir eseri daha yayın hayatına kazandırmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Şehrimiz başta olmak üzere bölgemizin hafızasına katkı sağlayan bu çalışmadan dolayı İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Ramazan Arslan’ı tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum.” dedi.

Kitaba “acikerisim.bartin.edu.tr” adresinden ulaşılabiliyor.